ANTALYA, 12 Kasım (Xinhua) -- Antalya’da süren Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı, küresel iklim diplomasisi açısından yeni bir işbirliği biçiminin tanıtımına ev sahipliği yaptı.

Türkiye, Çin ve Etiyopya’nın öncülük ettiği ortak karbon kredilendirme girişimi, çarşamba günü konferansın Çin pavyonunda düzenlenen ve uluslararası kuruluşların da yer aldığı lansman etkinliğinde açıklandı. Girişimle karbon piyasalarında şeffaflığın, bilgi ve teknoloji paylaşımının geliştirilmesi, küresel iklim çalışmalarına katkı sağlanması ve özellikle gelişmekte olan ekonomiler için güçlü bir temel kurulması amaçlanıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı ve İklim Değişikliği Başmüzakerecisi Fatma Varank, Xinhua’ya verdiği özel demeçte, üç ülkenin öncülük ettiği çok taraflı ortaklığın ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki işbirliğinin taşıdığı kritik değere dikkat çekti.

Sanayi kaynaklı emisyonları azaltma çalışmalarının yürütülmesi ve bu süreçlerin koordinasyonunun, gelişmekte olan ülkeler bakımından teknik ve idari kapasite ile finansman açısından önemli güçlükler yarattığını kaydeden Varank, benzer ekonomik koşullara sahip ülkelerin oluşturduğu ortaklıkların bu sebeple büyük önem taşıdığını söyledi.

Varank, "Asıl engellerle yüz yüze olan gelişmekteki ülkeler arasında doğrudan işbirliği kurulduğunda bunun değeri çok artıyor. Deneyimlerin paylaşılması da bu noktada önem kazanıyor. Gelişmiş ülkelerin bu piyasaları oluşturması çok güç değil; ancak gelişmekte olan ülkeler için piyasayı kurup işletmek o kadar kolay olmuyor" dedi.

Türkiye’nin ülke çapındaki çalışmaları ve mevzuat hazırlıklarına da değinen Varank, sözlerini şöyle sürdürdü: "Türkiye, karbon piyasalarına yönelik kanunu 2025’te yürürlüğe koydu; bu yıl da ilgili yasal düzenlemelerle yönetmelikleri yayımladı. Pilot uygulamada artık sona yaklaşıyoruz ve Türkiye’de karbon piyasalarını kurduk. Elbette deneyimli ülkelerin bilgilerini aktarması ve tüm paydaşlarla paylaşması çok değerli. Karbon piyasalarının işletilme biçimi, burada karbonun nasıl alınıp satılacağı ve bunun ülkelerin Ulusal Katkı Beyanları’na nasıl yansıyacağı, Azerbaycan’da yapılan COP 29’da 6. Madde kapsamında alınan kararla aslında belirlenmişti. Ülkeler bu kararın ardından konuya ilişkin mevzuat çalışmalarını ve hazırlıklarını daha hızlı sürdürdü."

Türkiye ile Çin’in yeşil kalkınma ve iklim diplomasisi alanlarındaki işbirliğinin giderek ilerlediğini belirten Varank, iki ülkenin deneyim paylaşımı ve ortak projeler aracılığıyla küresel iklim eylemine örnek oluşturduğunu dile getirdi. Varank, başlatılan üçlü girişimin iki ülkenin ortak vizyonunu somutlaştırdığını kaydetti.

Varank, "Aslında Çin Halk Cumhuriyeti’yle bu süreçte uzun zamandır çok yakın biçimde çalışıyoruz. Belirttiğim gibi, onların piyasalarda etkin şekilde yürüttüğü ve ortaya koyduğu çalışmalar, Türkiye’nin işbirliği sayesinde bu deneyimden yararlanmasına imkân veriyor. Karbon piyasaları emisyonları azaltmak için önemli bir araç olacak. Bu nedenle gelecek dönemde de büyük değer taşıyacak" diye konuştu.

Etkinlikte söz alan Çin Ekoloji ve Çevre Bakan Yardımcısı Li Gao, adalet, kapsayıcılık ve gönüllülük esaslarına dayanan girişimin, uluslararası karbon piyasalarının nitelikli biçimde gelişmesini ve uzun vadede istikrar kazanmasını amaçlayan, tüm dünyaya açık bir hamle olduğunu vurguladı. Li, "İklim eylemi için yeni bir küresel kamu malı niteliğindeki bu çalışmaya bütün hükümetleri, uluslararası kuruluşları ve ilgili kurumları katılmaya çağırıyoruz" dedi.

Etiyopya’nın COP32 Dönem Başkanlığı Baş Stratejisti Selam Kidane Abebe de konuşmasında, etkinliğe ev sahipliği yapıp girişime öncülük ettiği için Çin hükümetine teşekkürlerini sundu. Etiyopya’nın girişime ortak sponsor olmaktan ve onu hayata geçirmekten büyük mutluluk duyduğunu ifade eden Abebe, bu adımın iklim çözümlerine ilişkin uluslararası işbirliğini güçlendirmede kritik bir platform niteliği taşıdığını belirtti.

Xinhua’ya konuşan Brezilya Maliye Bakanlığı Olağanüstü Karbon Piyasaları Sekreteri Cristina Reis, küresel sıcaklık artışını tehlikeli eşiklerin altında tutabilmek için etkili karbon fiyatlandırma mekanizmalarının yaşamsal öneme sahip olduğunu söyledi. Girişimi olumlu karşıladıklarını aktaran Reis, gönüllü karbon piyasaları ile zorunlu (uyum) piyasaları arasında bağlantılar oluşturmanın, şirketlerin emisyon azaltımını özendirmek ve iklim eyleminde sinerji sağlamak bakımından vazgeçilmez olduğunu vurguladı.